Lịch sử ra đời và vai trò của lực lượng Kiểm lâm Việt Nam

Ngày 21 tháng 5 năm 1973, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 101/CP quy định hệ thống tổ chức và nhiệm vụ quyền hạn của lực lượng Kiểm lâm nhân dân, đánh dấu sự ra đời chính thức của ngành Kiểm lâm Việt Nam. Đến năm 2026, lực lượng này đã kỷ niệm 53 năm xây dựng và phát triển, khẳng định vai trò then chốt trong bảo vệ, quản lý và phát triển tài nguyên rừng cả nước.

Sự hình thành và phát triển qua từng giai đoạn

Trong những năm đầu ra đời, lực lượng Kiểm lâm phải đối mặt với nhiều khó khăn: nhân lực và phương tiện còn hạn chế, trụ sở làm việc phải được xây dựng mới, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang ở giai đoạn gay gắt. Ban đầu, lực lượng kiểm lâm có chức năng chủ yếu là bảo vệ rừng, với biên chế toàn quốc chỉ khoảng 9.700 người, được phân bổ trải dài trên toàn lãnh thổ đất nước.

Từ năm 1973 đến 1979, lực lượng Kiểm lâm được tổ chức thống nhất dưới sự chỉ đạo của Tổng cục Lâm nghiệp và Bộ Lâm nghiệp, giúp thực thi hiệu quả nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo vệ rừng. Giai đoạn 1980-1994 gặp nhiều thay đổi khi một lượng lớn cán bộ kiểm lâm được điều chuyển vào các liên hiệp, lâm trường, khiến hệ thống tổ chức không còn thống nhất. Đến năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 39/CP tái tổ chức hệ thống kiểm lâm từ Trung ương đến cấp huyện, củng cố vị thế của lực lượng này trong sự nghiệp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nhiệm vụ và hoạt động chính hiện nay

Hiện nay, lực lượng Kiểm lâm Việt Nam có nhiều nhiệm vụ trọng tâm:

• Tuần tra, kiểm soát rừng: Phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, như khai thác rừng trái phép, vận chuyển lâm sản không hợp pháp.
• Tuyên truyền pháp chế: Nâng cao nhận thức của nhân dân về bảo vệ rừng, xây dựng sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương.
• Phòng cháy và chữa cháy rừng: Tham gia thực hiện các biện pháp phòng ngừa và xử lý hỏa hoạn rừng, giảm thiểu thiệt hại cho tài nguyên thiên nhiên.
• Hỗ trợ xây dựng sinh kế bền vững: Hướng dẫn người dân phát triển kinh tế không phụ thuộc vào khai thác rừng, giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên.

Kết quả đạt được sau 53 năm

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, lực lượng Kiểm lâm đã mang lại nhiều thành tựu quan trọng:

• Tăng cường khả năng quản lý và bảo vệ rừng, giúp duy trì tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc ở mức ổn định khoảng 42%.
• Phát hiện và xử lý hàng ngàn vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp mỗi năm, giúp kiểm soát hiệu quả các "điểm nóng" về phá rừng và lấn chiếm đất rừng.
• Hỗ trợ xây dựng mạng lưới bảo vệ rừng cộng đồng, với hàng triệu hộ dân tham gia vào công tác bảo vệ rừng địa phương.
• Đóng góp vào phát triển kinh tế nông thôn thông qua việc quản lý bền vững tài nguyên rừng, tạo việc làm và thu nhập cho hàng triệu người dân.

Hành trình tiếp theo

Đến với kỷ niệm 53 năm thành lập, lực lượng Kiểm lâm Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức mới trong kỷ nguyên chuyển đổi số và biến đổi khí hậu. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, toàn thể cán bộ, chiến sĩ kiểm lâm sẽ tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng chuyên môn, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao, giữ vững màu xanh của núi rừng Việt Nam cho các thế hệ sau.