Lũ ống, lũ quét: Cách nhận biết và phòng chống an toàn cho từng gia đình.

Lũ ống và lũ quét là hai dạng thiên tai cực kỳ nguy hiểm, thường xuất hiện đột ngột trong mùa mưa và gây thiệt hại nặng nề chỉ trong vài phút. Không giống lũ thông thường, chúng không có dấu hiệu báo trước rõ ràng, có thể cuốn theo đất đá, cây cối và cả nhà cửa trên đường đi. Dưới đây là thông tin chi tiết và các biện pháp phòng chống mà mỗi gia đình cần nắm vững.

Lũ ống và lũ quét là gì? Sự khác biệt cốt lõi

Lũ ống

Lũ ống là hiện tượng dòng nước chảy xiết, dồn dập qua các khe hẹp, đường hẹp hoặc dưới cầu, tạo thành một "ống" nước mạnh. Thường xảy ra ở các vùng ven sông, suối, hoặc trong thành phố khi hệ thống cống thoát nước bị tắc nghẽn, khiến nước không thể thoát ra kịp thời. Dòng lũ ống có sức mạnh đủ cuốn đi ô tô, xe máy và thậm chí cả người nếu không cẩn thận.

Lũ quét

Lũ quét là dạng thiên tai đặc thù ở vùng đồi núi, xảy ra khi lượng mưa lớn trong thời gian ngắn làm đất núi bị bão hòa, tạo thành dòng chảy nước kết hợp đất đá, cây cối cuốn tràn xuống thung lũng hay hạ lưu. Khác với lũ ống, lũ quét có sức tàn phá lớn hơn, có thể làm thay đổi địa hình và san bằng toàn bộ khu dân cư chỉ trong vài phút.

Dấu hiệu cảnh báo cần chú ý

• Lũ ống: Tiếng ồn lớn từ hướng sông hay suối, nước tăng tốc độ chảy nhanh, có hiện tượng nước bọt hay bọt khí trên bề mặt dòng chảy.
• Lũ quét: Tiếng ồn mạnh như máy bay đến từ đỉnh núi, đất sườn dốc bắt đầu nứt nẻ hay sụt lở, mây đen dày đặc kéo đến kèm mưa lớn kéo dài hơn 30 phút.

Biện pháp phòng chống cho từng gia đình

Trước khi có cảnh báo thiên tai

1.     Theo dõi thông tin thời tiết liên tục Cập nhật cảnh báo mưa, lũ qua tivi, đài phát thanh, ứng dụng thời tiết chính thức hoặc tin tức từ chính quyền địa phương. Đặt báo thức nhắc nhở để không bỏ lỡ thông tin sơ tán khẩn cấp.

2.     Chuẩn bị gói khẩn cấp gia đình Lưu trữ đủ lương thực khô, nước uống, thuốc sơ cứu y tế, đèn pin, pin dự phòng, cuốc, xẻng và dây thừng. Đặt gói này ở vị trí dễ lấy khi cần sơ tán nhanh chóng.

3.     Xác định tuyến đường và khu vực trú ẩn an toàn Tìm hiểu các địa điểm trú ẩn gần nhất như nhà văn hóa, trường học, bệnh viện hoặc khu vực cao an toàn. Lên kế hoạch sơ tán theo nhiều tuyến đường khác nhau để tránh bị kẹt nước.

4.     Không xây nhà ở khu vực nguy hiểm Tránh xây dựng nhà cửa tại chân núi dốc, ven suối, lòng khe cũ hay vùng thấp trũng dễ bị lũ ống và lũ quét bao phủ. Nếu đã ở tại khu vực nguy cơ cao, hãy chủ động di dời theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.

5.     Bảo vệ hệ thống thoát nước Dọn dẹp cống rãnh, cầu cống xung quanh nhà để tránh tắc nghẽn khi mưa lớn. Đảm bảo hệ thống điện, gas và nước được kiểm tra định kỳ để ngăn ngừa cháy nổ hay rò rỉ sau khi lũ xảy ra.

Khi có cảnh báo lũ ống hay lũ quét

1.     Sơ tán ngay lập tức Di chuyển đến khu vực trú ẩn an toàn theo hướng dẫn của chính quyền, ưu tiên bảo vệ tính mạng trước tài sản. Không lội qua đường bị ngập nước hay cố gắng di chuyển qua dòng lũ ống.

2.     Bảo vệ tài sản quan trọng Di chuyển đồ đạc, thiết bị điện và tài sản giá trị cao lên tầng cao hoặc khu vực an toàn. Ngắt điện ở hộp cầu chì chính để tránh tai nạn điện giật khi nước ngập vào nhà.

3.     Thông báo cho người thân và chính quyền Gọi điện cho hotline cứu hộ địa phương để báo cáo tình hình và nhận được hỗ trợ kịp thời. Thông báo cho các thành viên gia đình khác về vị trí và tình hình của bạn.

Sau khi lũ quét hay lũ ống kết thúc

1.     Không quay về nhà cho đến khi cơ quan chức năng xác nhận an toàn Việc vào nhà sớm có thể gặp nguy cơ sập nhà, trượt ngã hay tiếp xúc với vật sắc nhọn bị cuốn theo lũ.

2.     Chăm sóc sức khỏe gia đình Nước sau lũ thường bị ô nhiễm nghiêm trọng, hãy đun sôi nước ít nhất 3 phút trước khi uống. Không ăn thực phẩm đã bị ngập nước, nếu có ai trong gia đình có dấu hiệu đau bụng, sốt hay tiêu chảy hãy đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.

3.     Dọn dẹp nhà cửa an toàn Đeo ủng cao su, găng tay và trang phục bảo hộ khi dọn dẹp để tránh tiếp xúc với nước bẩn. Kiểm tra hệ thống điện, gas trước khi sử dụng lại để ngăn ngừa cháy nổ.

Cần nhớ: An toàn là ưu tiên hàng đầu

Lũ ống và lũ quét là thiên tai khó tránh hoàn toàn, nhưng việc chuẩn bị chủ động và nắm vững quy tắc ứng phó sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại cho gia đình.